Tại nhà cái BJ38 gà bị té gió là cách gọi dân gian thường dùng khi gà đột nhiên yếu chân, đi lảo đảo, đứng không chắc hoặc dễ ngã. Tuy nhiên, “té gió” không phải tên của một bệnh cụ thể. Những biểu hiện này có thể xuất hiện khi gà gặp vấn đề ở chân, khớp, thần kinh, dinh dưỡng hoặc đang mắc một bệnh khác khiến cơ thể suy yếu. Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào tên gọi dân gian để xử lý, người nuôi nên quan sát kỹ dáng đi, lượng ăn, phân, nhịp thở và khả năng chịu lực của từng chân.
Giới thiệu về tình trạng gà bị té gió
Trong thực tế chăn nuôi, cụm từ gà bị té gió được dùng khá rộng. Có người dùng để chỉ gà đột nhiên đứng yếu sau khi gặp thời tiết lạnh, số khác lại gọi những trường hợp chân run, đi xiêu vẹo hoặc nằm nhiều bằng cùng một tên. Chính cách gọi rộng này khiến người nuôi dễ nhầm rằng mọi trường hợp đều có chung nguyên nhân.
Điều cần chú ý nhất là khả năng vận động của gà thay đổi như thế nào so với trước. Một con vẫn ăn tốt nhưng chỉ khập khiễng một chân khác với con yếu toàn thân, không muốn đứng và bắt đầu bỏ ăn. Nếu xuất hiện thêm vẹo cổ, run, liệt chân, khó thở hoặc tiêu chảy, nguyên nhân có thể không còn nằm riêng ở hệ vận động. Gà bị té gió những dấu hiệu thần kinh và yếu chân có thể xuất hiện trong nhiều bệnh khác nhau nên không thể chẩn đoán chỉ qua một biểu hiện.
Dáng đi thay đổi thường là dấu hiệu đầu tiên
Gà bị té gió, gà vốn đi đứng bình thường nhưng đột nhiên mất thăng bằng sẽ rất dễ nhận ra nếu người nuôi quan sát hằng ngày.
Bước chân ngắn và không đều
Một số con vẫn cố đi nhưng mỗi bước khá ngắn, thân hơi nghiêng và phải dừng lại thường xuyên. Nếu chỉ một chân có vấn đề, gà thường chuyển trọng lượng sang bên còn lại và đặt chân đau xuống rất nhanh. Lúc này nên kiểm tra lòng bàn chân, móng, ngón và khớp thay vì chỉ cho rằng gà bị lạnh. Một vết thương nhỏ hoặc vùng sưng ở chân cũng đủ làm dáng đi thay đổi rõ.
Đứng không vững hoặc thường xuyên ngã
Trường hợp nặng hơn có thể khiến gà lảo đảo ngay cả khi chỉ đứng yên. Có con cố bước vài bước rồi ngồi xuống, trong khi số khác dang cánh để giữ thăng bằng. Gà bị té gió nếu hiện tượng này xuất hiện cùng run, vẹo cổ hoặc mất khả năng kiểm soát chân, cần xem đây là dấu hiệu sức khỏe nghiêm trọng hơn một vấn đề vận động thông thường.
Thời tiết lạnh có thể khiến gà giảm hoạt động
Nhiệt độ thay đổi đột ngột làm một số con trở nên ít vận động, nhưng không nên mặc định mọi trường hợp yếu chân đều do “trúng gió”.
Giữ khu vực nghỉ khô và tránh gió lùa
Chuồng nên thông thoáng nhưng không để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào vị trí ngủ. Nền ẩm kết hợp nhiệt độ thấp khiến gà khó giữ thân nhiệt và dễ xuống thể trạng hơn. Nếu sau khi được giữ ấm vừa phải mà khả năng vận động vẫn không cải thiện, cần tiếp tục tìm nguyên nhân khác.
Không ủ kín chuồng hoàn toàn
Đóng kín tất cả khe thông khí có thể khiến hơi ẩm và khí thải tích tụ. Điều này lại không có lợi cho đường hô hấp. Mục tiêu là tránh gió lùa trực tiếp nhưng vẫn duy trì không khí lưu thông.
Dinh dưỡng cũng ảnh hưởng tới chân và xương
Khẩu phần không cân đối trong thời gian dài có thể khiến hệ xương và cơ hoạt động không ổn định.
Không chỉ nhìn vào lượng thức ăn
Gà ăn nhiều chưa chắc đã nhận đủ các dưỡng chất cần thiết nếu khẩu phần quá đơn điệu. Năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất đều cần ở tỷ lệ phù hợp với độ tuổi. Nếu nhiều con cùng đàn có biểu hiện chân yếu, nên xem lại khẩu phần bên cạnh yếu tố bệnh lý và môi trường.
Tránh bổ sung tùy ý quá nhiều sản phẩm
Tăng liên tục vitamin hoặc khoáng chất mà không biết khẩu phần đang thiếu gì có thể làm chế độ ăn mất cân bằng. Điều chỉnh nên dựa vào thức ăn chính và tình trạng cụ thể của đàn.
Quan sát thêm lượng ăn và phân
Tình trạng vận động chỉ là một phần của bức tranh sức khỏe.
Vẫn ăn tốt thường là tín hiệu tích cực hơn
Nếu gà tỉnh táo, chủ động ăn uống và chỉ có một chân khó chịu, nguyên nhân có thể tập trung nhiều ở hệ vận động. Tuy nhiên vẫn cần theo dõi diễn biến vài ngày. Nếu lượng ăn giảm nhanh, cơ thể có thể đang chịu ảnh hưởng rộng hơn.
Tiêu chảy đi cùng yếu chân cần chú ý
Phân loãng, đổi màu rõ hoặc có máu kết hợp với ủ rũ và mất thăng bằng không nên được xem đơn giản là gà bị té gió. Trong trường hợp này, cần đánh giá bệnh toàn thân thay vì chỉ chăm sóc chân.
Các dấu hiệu thần kinh không nên bỏ qua
Run, vẹo cổ hoặc liệt chân có thể liên quan tới nhiều bệnh và cần được phân biệt với chấn thương thông thường.
Vẹo đầu hoặc cổ
Nếu gà giữ đầu ở tư thế bất thường, xoay cổ hoặc khó định hướng, đây là biểu hiện khác với đau chân đơn thuần. Các bệnh ở gia cầm có thể tạo đồng thời dấu hiệu thần kinh, hô hấp và tiêu hóa nên việc chẩn đoán chỉ bằng mắt thường thường không đủ.
Mất khả năng đứng
Một con gần như không thể đứng dù bàn chân không có tổn thương rõ nên được kiểm tra sớm. Không nên cố dựng gà lên nhiều lần để thử. Giữ con vật ở nơi an toàn, dễ tiếp cận nước và thức ăn sẽ phù hợp hơn trong lúc chờ đánh giá nguyên nhân.
Khi nào cần kiểm tra thú y?
Một số trường hợp yếu chân có thể hồi phục khi được nghỉ, nhưng những biểu hiện tiến triển nhanh cần được chú ý sớm.
Yếu chân kèm khó thở hoặc liệt
Khi nhiều hệ cơ thể cùng có biểu hiện bất thường, khả năng nguyên nhân phức tạp cao hơn. Không nên tiếp tục tự xử lý theo cách “giải gió” nếu gà ngày càng yếu.
Nhiều con trong đàn cùng xuất hiện
Nếu cùng lúc có nhiều cá thể lảo đảo, ủ rũ hoặc có dấu hiệu hô hấp, cần nghĩ tới vấn đề chung của đàn như môi trường, thức ăn hoặc bệnh truyền nhiễm.
Kết luận
Gà bị té gió là cách gọi dân gian cho tình trạng yếu chân, đứng không vững hoặc dễ ngã, chứ không phải tên một bệnh duy nhất. Khi gặp trường hợp này, nên bắt đầu bằng việc kiểm tra bàn chân, khớp, môi trường nuôi, khẩu phần và các dấu hiệu đi kèm. Gà vẫn ăn tốt nhưng đau một chân sẽ cần cách theo dõi khác với con có vẹo cổ, tiêu chảy hoặc khó thở. Nếu biểu hiện tiến triển nhanh, liệt chân hoặc xuất hiện ở nhiều con trong đàn, việc xác định nguyên nhân sớm quan trọng hơn áp dụng các mẹo truyền miệng.